Signalenlijst 0-4 jaar

Deze lijst geeft een overzicht van signalen van kindermishandeling bij kinderen in de leeftijd van 0 – 4 jaar. De signalenlijst is een hulpmiddel om een vermoeden van kindermishandeling te onderbouwen, niet om kindermishandeling te ‘bewijzen’. Vrijwel alle genoemde signalen kunnen namelijk een andere oorzaak hebben. Hoe meer van de genoemde signalen het kind uitzendt, hoe groter de kans dat er sprake is van kindermishandeling. Maar er zijn ook kinderen waaraan niet of nauwelijks valt op te merken dat ze worden mishandeld.

Deze lijst is niet uitputtend. Er kunnen (ook) andere signalen voordoen die op deze signalenlijst niet vermeld staan. Ook kunnen signalen in deze lijst overlappen met signalen in de lijst van kinderen van 4 tot en met 12 jaar

Lichamelijk welzijn

  • blauwe plekken
  • brandwonden
  • botbreuken
  • snij-, krab- en bijtwonden
  • groeiachterstand
  • voedingsproblemen
  • ernstige luieruitslag
  • slecht onderhouden gebit
  • kind stinkt, heeft regelmatig smerige kleren aan
  • oververmoeid
  • vaak ziek
  • ziektes herstellen slecht
  • kind is hongerig
  • achterblijvende motoriek
  • niet zindelijk op leeftijd dat het hoort.

Gedrag van het kind

  • weinig spontaan, passief
  • lusteloos
  • weinig interesse in spel
  • apathisch
  • toont geen gevoelens of pijn
  • in zichzelf gekeerd
  • leeft in fantasiewereld
  • labiel erg nerveus
  • hyperactief
  • negatief zelfbeeld
  • weinig zelfvertrouwen
  • faalangst
  • negatief lichaamsbeeld
  • agressief
  • vernielzucht.

Gedrag tegenover andere kinderen

  • agressief
  • speelt weinig met andere kinderen
  • wantrouwend
  • niet geliefd bij andere kinderen.

Gedrag tegenover ouders

  • angstig
  • schrikachtig
  • waakzaam
  • meegaand
  • volgzaam
  • gedraagt zich in bijzijn van ouders anders dan zonder ouders.

Gedrag tegenover andere volwassenen

  • angst om uit te kleden
  • angst voor lichamelijk onderzoek
  • verstijft bij lichamelijk contact
  • angstig
  • schrikachtig
  • waakzaam
  • meegaand
  • volgzaam
  • agressief
  • overdreven aanhankelijk
  • wantrouwend
  • vermijdt oogcontact.

Overig

  • plotselinge gedragsverandering
  • gedraagt zich niet naar zijn/haar leeftijd
  • taal- en spraakstoornissen.

Gedrag van de ouder

  • onverschillig over het welzijn van het kind
  • laat zich regelmatig negatief uit over het kind
  • troost het kind niet
  • geeft aan het niet meer aan te kunnen
  • is verslaafd
  • is ernstig (psychisch) ziek
  • kleedt het kind te warm of te koud aan
  • zegt regelmatig afspraken af
  • vergeet preventieve inentingen
  • houdt het kind vaak thuis van school
  • heeft irreële verwachtingen van het kind
  • zet het kind onder druk om te presteren.

Gezinssituatie

  • samengaan van stressvolle omstandigheden, zoals slechte huisvesting, financiële problemen en relatieproblemen
  • sociaal isolement
  • alleenstaande ouder
  • partnermishandeling
  • gezin verhuist regelmatig
  • slechte algehele hygiëne.

Signalen specifiek voor seksueel misbruik

Lichamelijk welzijn

  • verwondingen aan geslachtsorganen
  • vaginale infecties
  • afscheiding jeuk bij vagina of anus
  • pijn in bovenbenen
  • pijn bij lopen of zitten
  • problemen bij plassen
  • urineweginfecties
  • seksueel overdraagbare aandoeningen.

Gedrag van het kind

  • drukt benen tegen elkaar bij lopen of oppakken
  • afkeer van lichamelijk contact
  • maakt afwezige indruk bij lichamelijk onderzoek
  • extreem seksueel gekleurd gedrag en taalgebruik.

Bron:  Wolzak, A. (2009, 6e druk). Kindermishandeling: signaleren en handelen. Te bestellen via www.nji.nl.