Beschermende factoren

Beschermende factoren zijn factoren die bescherming kunnen bieden tegen de risicovolle situaties die mogelijk leiden tot kindermishandeling en de samenhangende negatieve invloeden. Beschermende factoren bij de opvoeder kunnen kindermishandeling helpen voorkomen. Beschermende factoren in de omgeving van het kind kunnen bescherming bieden tegen de gevolgen van kindermishandeling.

Bij de opvoeder

Een aantal beschermende factoren zorgen ervoor dat ondanks de aanwezigheid van veel risicofactoren er toch geen kindermishandeling plaatsvindt. Beschermende factoren bij de opvoeder vormen als het ware een buffer. Ze geven ouders veerkracht ondanks de aanwezigheid van negatieve omstandigheden. Beschermende factoren bij de opvoeder die kindermishandeling kunnen voorkomen zijn:

  • kennis over opvoeding en ontwikkeling
  • het hebben van een harmonieuze relatie met de partner
  • zich bewust zijn van de eigen jeugdervaringen en de invloed daarvan op het eigen handelen
  • praktische en emotionele steun vanuit het sociale netwerk
  • warmte en affectie van de ouder
  • veilige hechting¬†
  • bereidheid om hulp te accepteren.

Bij het kind

Niet alle kinderen ondervinden (ernstige) nadelige gevolgen van kindermishandeling. Dit heeft te maken met beschermende factoren bij het kind en de omgeving. Deze beschermende factoren bieden bescherming tegen het ontstaan van (ernstige) gevolgen bij het kind door kindermishandeling. Factoren die het kind kunnen beschermen tegen de gevolgen van kindermishandeling:

  • zelfwaardering en zelfvertrouwen
  • bovengemiddelde intelligentie
  • goede interpersoonlijke vaardigheden (sociale competentie)
  • ego-veerkracht
  • makkelijk temperament
  • het besef dat je zelf ook kunt bijdragen aan het voork√≥men en oplossen van problemen (interne locus of control)
  • het vertrouwen in de eigen capaciteiten om zelf te kunnen bijdragen aan het voorkomen en oplossen van problemen (zelf-effectiviteit).

In de omgeving

Factoren in de omgeving die kunnen beschermen tegen de gevolgen van kindermishandeling:

  • positieve relaties met leeftijdsgenoten
  • positieve onderlinge relaties in het gezin
  • praktisch en emotioneel ondersteunend sociaal netwerk voor ouders en jeugdige
  • binding met de gemeenschap, kerk en school.

Specifiek voor seksueel misbruik

Over beschermende factoren bij seksueel misbruik is nog weinig bekend, maar een paar factoren lijken een gunstig effect te hebben het beperken van de negatieve gevolgen van seksueel misbruik:

  • gevoel van eigenwaarde en sociale vaardigheden
  • steun van de niet-misbruikende ouder, meestal de moeder, of andere belangrijke volwassenen. Een kind dat zich gesteund voelt, laat minder symptomen zien en herstelt sneller dan een kind dat die steun niet ervaart
  • een gezinsklimaat met een sterke onderlinge betrokkenheid, een positief probleemoplossend vermogen, flexibiliteit en een duidelijke gezinsorganisatie dragen bij aan een betere verwerking van het misbruik.

Bron: Nederlands Jeugdinstituut (NJi), 2013